السيد محمود الهاشمي الشاهرودي

665

فرهنگ فقه مطابق مذهب اهل بيت (ع) (فارسى)

و نيز بر عوض مالى كه براى رهايى اسير پرداخت مىشود ، اطلاق گرديده است . تفاوت فديه با كفّاره ( - - ) كفّاره ) آن است كه وجوب كفّاره به عنوان عقوبت ارتكاب محرمات است ، بر خلاف فديه كه رويكرد جبرانى نيز دارد . ضمن آنكه كفّاره اعم از مال و غير مال است . از احكام عنوان ياد شده در بابهايى نظير صوم ، حج ، جهاد ، خلع و مبارات سخن گفته‌اند . صوم : در موارد زير براى هر روز افطار كردن ( ترك روزه ) فديه ؛ يعنى پرداخت يك يا دو مُدّ طعام ( بنابر اختلاف ديدگاهها ) به فقير واجب است . 1 . پيرمرد يا پيرزنى كه روزه گرفتن براى او مشقت بسيار شديد دارد . 2 . كسى كه مبتلا به بيمارى تشنگى است . 3 . زن باردارى كه روزه گرفتن براى فرزندش و - يا به قولى - براى خودش زيان دارد . 4 . زن شيرده كم شيرى كه روزه براى نوزادش و - يا به قولى - براى خودش ضرر دارد 2 ( - - ) روزه ) . 5 . كسى كه به سبب بيمارى نتوانسته روزه بگيرد و بيمارىاش تا ماه رمضان آينده ادامه داشته ، بنابر قول مشهور قضاى آن ساقط است ؛ ليكن بايد در ازاى هر روز يك مُدّ طعام به عنوان فديه بپردازد . 3 حج : با ارتكاب برخى محرمات احرام - همچون آميزش با همسر ، شكار كردن ، چيدن ناخن و ازالهء مو - فديه واجب مىشود ( - - ) احرام ) . جهاد : به تصريح برخى ، در صورت تمكّن و توانايى مالى ، آزاد كردن اسيران مسلمان در ازاى پرداخت مال ( فديه ) واجب است . 4 آنچه مشركان به عنوان فديه براى رهايى از اسارت به حاكم اسلامى مىدهند ، غنيمت به شمار مىرود 5 ( - - ) غنيمت ) . به قول مشهور ، چنانچه در جنگ با كفّار ، پس از پايان نبرد ، كافر بالغى به اسيرى گرفته شود ، حاكم اسلامى ميان آزاد كردن وى در ازاى دريافت فديه يا بدون آن و به بردگى گرفتن او مخيّر است 6 ( - - ) اسير ) .